جایگاه دیپلماسی علمی در مدیریت بحران‌های بین‌المللی(مطالعه موردی پرونده هسته ای ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

2 دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

3 کارشناسی ارشد روابط بین الملل دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

10.22067/irlip.2026.92048.1626
چکیده
بحران‌ها و کنترل آن‌ها همواره معضل اصلی کشورها و بازیگران بین‌المللی در عرصه سیاست خارجی بوده‌اند و در طول دوران‌های متمادی از روش‌های گوناگونی برای کنترل بحران‌های بین‌المللی بهره گرفته‌شده است و امروزه یکی از نوآورانه‌ترین راه‌های کنترل بحران‌های بین‌المللی بهره‌گیری از دیپلماسی علمی می‌باشد در همین راستا پژوهش حاضر به دنبال پاسخ‌گویی به این پرسش بوده است که دیپلماسی علمی چه جایگاهی در کنترل بحران ناشی از پرونده هسته‌ای ایران و تنش با آمریکا داشته است؟ و با بهره‌گیری از چارچوب نظری قدرت نرم این فرضیه مطرح گردیده است که دیپلماسی علمی با بهره‌گیری از کار ویژه‌های حساسیت‌زدایی از روابط سیاسی-امنیتی، فرصت سازی برای نقش‌آفرینی نخبگان علمی و دانشگاهی و مخاطب سازی گروه‌های مرجع اجتماعی بر محور نیازهای تخصصی به کنترل این بحران می تواند کمک کند و یافته های پژوهش نشان می دهد به وسیله دیپلماسی علمی امکان تعامل میان بازیگران متعدد فراهم خواهد آمد و در جریان پرونده هسته ای ایران نیز دیپلماسی علمی می تواند موجب عدم تبدیل شدن این مسئله به یک مسئله امنیتی شده و جنبه های سیاسی آن را پررنگ تر از بعد امنیتی آن سازد.در این مقاله ار روش توصیفی تحلیلی و ابزار کتابخانه ای و اینترنتی جهت گرداوری اطلاعات استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها


1-Etemad Newspaper. (2023, May). "Science diplomacy: A path to resolving Iran's challenges" [In Persian]. Retrieved January 30, 2025, from etemadnewspaper.ir
Khani, M. H. (2005). "Cultural diplomacy and its position in foreign policy of nations" [In Persian]. Political Science Quarterly, 2(2).
2-Dehshiri, M. R., & Rouhani, S. M. (2018). "Internationalization of universities and its impact on science diplomacy: Case study of Imam Sadegh University (1982-2016)" [In Persian]. Journal of Political Science, 45, 27-53.
3-Dehshiri, M. R., & Taheri, M. (2016). "Educational diplomacy of Islamic Republic of Iran in Central Asia" [In Persian]. Central Asia and Caucasus Studies, 22(94), 1-42.
4-Dehshiri, M. R., & Taheri, M. (2017). "Mechanisms of U.S. academic diplomacy in attracting Iranian scholars (1978-2017)" [In Persian]. Cultural Studies Quarterly, 12(33).
5-Zamani, S. G., & Sadat Meydani, S. H. (2006). "UN Security Council performance on Iran's nuclear case: From referral to sanctions" [In Persian]. Legal Research Journal, 10, 5-54.
6-Saeedi, R. (2017). "Why new diplomacy emerged in the transforming global system" [In Persian]. International Relations Studies, 10(37), 105-136.
7-Simbar, R., & Ghorbani, A. (2009). "New diplomacy in foreign relations: Changing approaches and tools" [In Persian]. Foreign Relations Quarterly, 1(4), 43-61.
8-Kouhkan, A. (2022). "The position of science diplomacy in foreign policy: Recommendations for the 13th government" [In Persian]. Strategic Public Policy Studies, 12(Special Issue).
9-Kouhkan, M. R., & Bashir, H. (2020). "Science diplomacy as soft power: From global trade to native model" [In Persian]. Political Studies of the Muslim World, 10(4), 71-103.
10-Keyvan Hosseini, S. A., & Bahrami, Z. (2021). "Application of science diplomacy for peacebuilding in the Middle East" [In Persian]. Middle East Studies, 106, 87-109.
11-Keyvan Hosseini, S. A., & Bahrami, Z. (2019). "U.S. science diplomacy in interaction with Iran after the Islamic Revolution" [In Persian]. Islamic Revolution Studies, 59, 73-92.
12-Kayhan Newspaper. (2015, May 19). "IAEA inspections: The espionage nature" [In Persian]. Retrieved from http://kayhan.ir/fa/news/45138
13-Golshan Pajouh, M. R. (2008). Iran's nuclear case: Processes and perspectives (Vol. 4, 1st ed.) [In Persian]. Abrar Moaser International Cultural Research Institute.
14-Gohari Moghaddam, A., & Mohammadi Ramezani, M. (2019). "The role of changing U.S. strategic perception in its approach to Iran's nuclear case" [In Persian]. International Relations Research, 35, 7-28.
15-Moghimi, T., Arasteh, H. R., & Mohammadkhani, K. (2016). "A model for advancing science and technology diplomacy: An interdisciplinary study of higher education systems and foreign policy (Case study: K.N. Toosi University)" [In Persian]. Interdisciplinary Studies in Humanities, 8(4), 195-224.
16-Moradi Moghaddam, H. (2022). "Review of Iran's international scientific collaborations in the last 50 years" [In Persian]. Rahyaft Journal, 86, 21-32.
17-Montazeran, J. (2020). "IAEA and the repetition of securitization scenario for Iran's nuclear program" [In Persian]. Retrieved from https://www.irdiplomacy.ir/fa/news/1992555
18-Naderi, M. (2015). "Constructivist analysis of Iran's foreign policy toward EU during Reform Era" [In Persian]. Globalization Strategic Studies, 6(16), 19.
19-Nourmohammadi, M., & Mohammadi Pour, T. (2018). Science diplomacy in Iran's upstream documents and how to interact with international organizations (Case study: CERN, TWAS, and ISESCO). Iranian Research Letter of International Politics, 7(1), 165-183. (in Persian)
20- Hersij, H., & Babri Gonbad, S. (2006). "Analysis of Iran's nuclear case based on movement theory" [In Persian]. Political-Economic Information, 233-234, 4-19.
21-Hatami, M., Ghanbari, K., & Azadbakh, F. (2026). Unilateral sanctions, crimes against humanity and world peace (Case study of US sanctions against Iran). Iranian Research Letter of International Politics, 14(1), 125-141. (in Persian)
22-Pourramezan, P., & Mohammadi, A. B. (2025). Evaluation of the role of think tanks in the foreign policy of the Islamic Republic of Iran and their level of influence. Iranian Research Letter of International Politics, 13(2), 258-280. (in Persian)
23-Shojaee, M. (2022). The US withdrawal from JCPOA from the perspective of game theory. Iranian Research Letter of International Politics, 10(2), 159-178. (in Persian)
24-Tajerian, A., Asadi, A., & Eidi, F. (2017). Media diplomacy in nuclear negotiations: International community interaction with Rouhani's administration. Iranian Research Letter of International Politics, 5(2), 38-56. (in Persian)
25-Adam and Charlotte A. Lerg.(2015)."Introductory Remarks
Diplomacy on campus: the political dimensions of academic exchange in the North Atlantic".Journal of Transatlantic Studies, 2015Vol. 13, No. 4, 299-310,
26-Beddington, J. (2010). Diplomacy for science. In New frontier for science (9-
10). Quarterly Publication from the AAAS Center for Science Diplomacy. Retrieved from https://royalsociety.org/-/media/Royal Society_Content/policy/ publications/2010/4294969468.pdf
27-Fähnrich, B. (2015). Science Diplomacy - Investigating the Perspective of Scholars on Politics- Science Collaboration in International Affairs. Public Understanding of Science.
28-Miller, J., Celeste, R., & Jessica, R. (2013). Lessons in academic rescue: An international higher education response in post-war Iraq. Journal of Science & Diplomacy, 2 (3). Retrieved from http://www.sciencediplomacy.org/files/lessons_in_academic___ rescue_science_diplomacy.pdf
29-Mohd Shah, R., & Hashim, R. (2012). Advancing Antarctica science diplomacy
beyond traditional boundaries in developing environmental protection law. IEEE Symposium on Business, Engineering and Industrial Application, 12, 452-457, doc
978-1-4577-1634-8/12
30-ŞEHİTOĞLU Recep, Bedia TEKİN, Oguz GÜNER. (2023).
"Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi DergisiHacettepe University Journal of Education".Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (H. U. Journal of Education) 38(3), 399-410
31-E.Saaida, Mohammad B.(2023) The Role of Soft Power in Contemporary Diplomacy. International Journal of Research Publicati9on and Reviews. No 4. Pp 3119-3130
32-Gallarotti, M. Giulio.(2022). Esteem and influence: soft power in international politics. JOURNAL OF POLITICAL POWER. NO 3. 383-396.
33-InternationalRelation.org.(2000) Soft Power. Accessible in internationalrelation.org. Access Date 9April 2025
34-Nye, Joseph (2017) Soft power: te origins and political progress of a concept. Palgrave communications. Pp 1-3
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

  • تاریخ دریافت 17 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 11 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 31 مرداد 1405