دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 Biden Administration's Diplomacy on the Islamic Republic of Iran's Nuclear Issue دیپلماسی دولت بایدن نسبت به مسأله هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران 6 32 48010 10.22067/irlip.2026.86776.1499 FA حمید درج دانش آموخته دکترای روابط بین الملل، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران. Journal Article 2024 03 30 Right now, the Biden government has incentives to improve Iran-US relations and restore the Iran nuclear deal. Biden insists that Tehran return to its JCPOA obligations; Meanwhile, Iranian officials admit that before any action by Tehran, Washington should actually cancel all sanctions. In this way, the main question of the research is, what approach has the Biden government adopted towards the nuclear issue of Iran? The hypothesis of the article is that Biden's policy towards Iran's peaceful nuclear program is the use of intelligent power in the form of negotiation and pressure; In such a way that Washington, while convincing Tehran to return to the JCPOA, in line with exerting pressure on Iran by creating limitations for the country's nuclear program and missile and regional power, as well as extending or launching sanctions. Human rights reform is taking place, which can lead to weakening and regional isolation of Tehran in the Middle East. The research findings show; The Biden government has adopted hard and soft diplomacy regarding Iran's nuclear case; In such a way that while convincing Tehran to return to the JCPOA, Washington has simultaneously tried to threaten Iran's peaceful nuclear program and create limitations in it through the methods of sanctions and global consensus against Iran. . Qualitative analysis method was used for data analysis. هم‌اکنون دولت بایدن انگیزه‌هایی برای بهبود روابط ایران و آمریکا و بازگرداندن توافق هسته‌ای ایران دارد. بایدن اصرار دارد که تهران به تعهدات برجامی خود برگردد؛ این در حالی است که مقامات ایران اذعان دارند که قبل از هر اقدامی از سوی تهران، واشنگتن باید در عمل همه تحریم‌ها را لغو کند. بدین ترتیب، سؤال اصلی پژوهش این است که دولت بایدن نسبت به مسأله هسته‌ای ایران چه رویکردی را اتخاذ کرده است؟ فرضیه مقاله این است که سیاست بایدن در قبال برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران، بهره‌گیری از قدرت هوشمند در قالب مذاکره و فشار است؛ به گونه‌ای که واشنگتن ضمن قانع کردن تهران برای بازگشت به برجام، در راستای اعمال فشار بر ایران از طریق ایجاد محدودیـت بـرای برنامـه هسـته‌ای و قدرت موشـکی و منطقه‌ای این کشور و همچنیـن تمدیـد و یـا راه‌انـدازی تحریم‌هـای جدیـد حقـوق بشـری گام بر می‌دارد که این امر می‌تواند به تضعیف و انزوای منطقه‌ای تهران در خاورمیانه منجر شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد؛ دولت بایدن در قبال پرونده هسته‌ای ایران دیپلماسی سخت و نرم را در پیش گرفته است؛ به گونه‌ای که واشنگتن ضمن متقاعد کردن تهران برای بازگشت به برجام، همزمان در تلاش برای تهدید جلوه دادن برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران و ایجاد محدودیــت در آن از طریــق روش‌هــای تحریــم و اجماع‌ســازی جهانــی علیــه ایــران برآمده است. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیلِ کیفی استفاده شده است. https://irlip.um.ac.ir/article_48010_267d75d87bcfad92d399d981b73e1e33.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 The impact of economic adjustment programs on the foreign policy of the Zionist regime (1970-2010) تأثیر برنامه‌های تعدیل اقتصادی بر سیاست خارجی رژیم صهیونیستی (2010-1970) 33 55 48011 10.22067/irlip.2026.86963.1502 FA اشکان گل افشان دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.( نویسنده مسئول) 0009-0004-4835-1544 علیرضا کوهکن دانشیار گروه روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0000-0002-3594-4154 Journal Article 2024 02 27 Since its formation, the Zionist regime has faced numerous economic crises in addition to widespread political crises. Under the influence of such conditions, the Likud Party was able to defeat the Labor Party for the first time in the 1970s with the slogan of structural adjustment and economic liberalization. Under the influence of the actions of the Likud party, the economy of the Zionist regime underwent a series of fundamental changes at the end of the 1970s and especially in the 1980s, which provided the tools for the significant economic growth of this regime in the coming decades. In this regard, what is interesting next to the economic growth of the Zionist regime; It coincides with the change in the foreign policy of this regime. In this regard, this research with a qualitative method and an explanatory approach with the application of the theory of neoliberal institutionalism tries to address the basic question of what effect did the reforms made in the framework of the economic adjustment program in the 1970s and later have on the evolution of the foreign policy of the Zionist regime? In response to this question, this hypothesis is proposed that the adoption of economic adjustment policies leads to the priority of economic goals and interests in the framework of developmentalist foreign policy, strengthening and developing relations with great powers, strengthening regionalism, reducing regional tensions and developing multilateral economic diplomacy in foreign policy in Zionist regime. رژیم صهیونیستی از بدو شکل‌گیری علاوه بر بحران‌های سیاسی فراگیر با بحران‌های اقتصادی متعددی نیز مواجه بوده است. تحت‌تأثیر چنین شرایطی حزب لیکود در دهه ۱۹۷۰ با شعار تعدیل ساختاری و آزادسازی اقتصادی توانست برای اولین‌بار حزب کارگر را شکست دهد. تحت‌تأثیر اقدامات حزب لیکود اقتصاد رژیم صهیونیستی در پایان دهه ۱۹۷۰ و به‌ویژه در دهه ۱۹۸۰ تحت یک سری تغییرات اساسی قرار گرفت که لوازم رشد اقتصادی چشمگیر این رژیم را در دهه‌های آتی فراهم ساخت. در این راستا آنچه در کنار رشد اقتصادی رژیم صهیونیستی جالب‌توجه است؛ هم‌زمانی آن با تحول در سیاست خارجی این رژیم است. در این راستا این پژوهش با روش کیفی و رویکرد تبیینی با کاربست نظریه نهادگرایی نئولیبرال سعی دارد به این پرسش اساسی بپردازد که اصلاحات انجام شده در چارچوب برنامه تعدیل اقتصادی در دهه‌های ۱۹۷۰ به بعد چه تأثیری بر تحول سیاست خارجی رژیم صهیونیستی داشته است؟ در پاسخ به این پرسش این فرضیه مطرح می‌شود که اتخاذ سیاست‌های تعدیل اقتصادی موجب اولویت یافتن اهداف و منافع اقتصادی در چارچوب سیاست خارجی توسعه‌گرا، تقویت و توسعه روابط با قدرت‌های بزرگ، تقویت منطقه‌گرایی، کاهش تنش‌های منطقه‌ای و توسعه دیپلماسی اقتصادی چندجانبه در سیاست خارجی رژیم صهیونیستی شده است. https://irlip.um.ac.ir/article_48011_6fc6754722b8e76ed6808d9ee828e7e6.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 The model of measuring the state of international order and the hegemonic position of USA مدل سنجش و برآورد وضعیت نظم بین‌الملل و موقعیت هژمونی آمریکا 56 79 48012 10.22067/irlip.2025.87056.1504 FA علیرضا خسروی دانشیار گروه روابط بین الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ایران. 0000-0002-1733-9356 Journal Article 2024 02 28 Although the future of the international order and its coordinates can be analyzed from different angles and different levels of analysis, the complexity derived from rapid developments, network relationships, major events and frequent changes in the approaches and policies of major states during the transition period; prevails A situation of deep uncertainty over the future of the order, which makes it impossible to reliably estimate and predict how it will be. In this article, focusing on the war in Ukraine as a key event in the future state of the international order, the question is addressed, what are the future scenarios of the war in Ukraine and its implications for the international order? To answer this question, an attempt has been made to the foresight approach and the key uncertainty method, which are the approaches corresponding to the methodology of complexity in the philosophy of science. The findings confirm that out of the total of 5 main driving forces shaping the future of the war in Ukraine, two driving forces include: a) the level of NATO's risk tolerance for the continuation or extension of the war, and b) the level of cohesion, resilience and the possibility of Russian trade exchanges to continue the war; It has higher uncertainty and importance, and according to the different states of uncertainty, a total of four scenarios including: "nuclear war", "strategic stalemate", "restrained Russia ", and "victory Russia" as scenarios with The probability of occurrence is high in the next two years. بحث پیرامون آینده نظم و سناریوهای احتمالی آن متکی بر این پیش‌‏فرض است که امکان تغییر در نظم هژمونیک با محوریت ایالات متحده ‌‌‌‌امریکا وجود دارد‌‌‌‌‌‌‌‌. پرسشی که معطوف به این مسأله کلیدی قابل طرح است اینکه، چگونه و با چه شاخص‌‌هایی‌‌‌‌ می‌توان موقعیت هژمونی ‌‌‌‌امریکا را در عرصه بین‌المللی ارزیابی و مورد سنجش و قضاوت قرار داد؟ تلاش برای ارائه یک مدل برآوردی با ابتنای بر نظریات مختلف نظم بین‌المللی و نه یک نظریه یا منظرخاص و سپس سنجش وضعیت هژمونی ‌‌‌‌امریکا در دو رویکرد مقایسه‌‌‌ای مکمل با استفاده از داده‌‌ها و استنادات معتبر بین‌المللی در ظرف مدل ارائه شده، محور اصلی مباحث این مقاله است‌‌‌‌‌‌‌‌. یافته‌‌های حاصله مبتنی بر مدل ارائه شده ذیل سه محور برتری نسبی، اراده ملی و پذیرش بین‌المللی موید آن است که ‌‌‌‌امریکا در برخی شاخص‌‌های هژمونی بویژه در ابعاد اقتصادی، نظامی و تکنولوژیکی از برتری نسبی قابل ملاحظه‌‌‌ای از رقبا برخوردار بوده و کماکان قابلیت‌‌های هژمون را دارد، اما جایگاه هژمونی آن در مولفه‌‌هایی از مدل معطوف به ثبات سیاسی و شاخص‌‌های شکنندگی و بویژه اراده ملی است قطعاً نسبت به گذشته در مسیر افول است‌‌‌‌‌‌‌‌. با این حال روندهای کنونی و چشم اندازهای ترسیم شده برای سال‌‌ها و دهه ‏های آتی بیانگر ابهامات و عدم قطعیت‌‌های متعددی در خصوص نظم بین‌المللی است که نیازمند توجه به آینده‌‌های بدیل نظم و نه یک آینده مشخص است‌‌‌‌. https://irlip.um.ac.ir/article_48012_09c662a75858eed440c1317c3b300729.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 The political effect of the construction of the Zangzor Corridor on the geopolitical weight of the Iran تاثیر سیاسی احداث دالان زنگزور بر وزن ژئوپلیتیکی جمهوری اسلامی ایران 80 102 48013 10.22067/irlip.2026.87162.1509 FA کامل منیری استادیار جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران (نویسنده مسئول) مصطفی قادری استادیار جغرافیای سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0003-2012-7394 ایرج امیرپور قوجه بیگلو دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ژئوپلیتیک، دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا، تهران، ایران. 0009-0007-2566-489X Journal Article 2024 03 06 Zangzor Corridor as a key and strategic space that allows Azerbaijan access to the Nakhchivan Autonomous Republic according to clause 9of the tripartite agreement in Moscow, and due to this access, it is possible to connect the Turkic territories.The present article is descriptive-analytical in nature, focusing on the security theory of the Copenhagen school, and seeks to identify and analyze the political effects of the Zangzor Corridor on the geopolitical weight of the Islamic Republic of Iran. The findings of the article show that the Zangzor Corridor due to the change of international borders,the reduction of the dependence of the Republic of Azerbaijan on Iran, the increase of identity confrontations, the diminution of Iran in the east-west axis, the gaining of power of Iran's geopolitical rival in the region, the military alliances of Azerbaijan weaken the geopolitical position of Iran in The Caucasus region and issues such as Turkey's spatial connectivity with the Republic of Azerbaijan, the Caspian Sea and Central Asian countries, the increase in relations between Turkic-speaking countries and the loss of Iran's right of transit, including the reasons for the expansion of Turkey's geopolitical sphere of influence in the Caucasus and the expansion of NATO's sphere of influence to the east, can be The geopolitical weight of the Islamic Republic of Iran has a negative role. دالان زنگزور به‌عنوان فضایی کلیدی و راهبردی که طبق بند 9 توافق سه‌جانبه در مسکو، به آذربایجان اجازه دسترسی به جمهوری خودمختار نخجوان را می‌دهد و متأثر از این دسترسی امکان پیوسته کردن سرزمین‌های ترک نشین فراهم می‌شود. مقاله حاضر با محور قرار دادن نظریه امنیتی مکتب کپنهاگ و نظریه مناطق حائلی، درصدد شناسایی و تحلیل تأثیرهای سیاسی دالان زنگزور بر وزن ژئوپلیتیکی ج.ا.ایران است و لذا سؤال مقاله نیز بر همین مبنا شکل گرفته که آثار سیاسی دالان زنگزور کدامند و چگونه بر وزن ژئوپلیتیکی ج.ا. ایران تأثیر می‌گذارد؟. یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که دالان زنگزور به دلایل تغییر مرزهای بین‌المللی، کاهش وابستگی جمهوری آذربایجان به ایران، افزایش تقابلات هویتی، کمرنگ کردن ایران در محور شرقی - غربی، قدرت گرفتن رقیب ژئوپلیتیکی ایران در منطقه و مسائلی همچون پیوستگی فضایی ترکیه با جمهوری آذربایجان، دریای خزر و کشورهای آسیای مرکزی، افزایش مناسبات کشورهای ترک‌زبان ازجمله دلایل گسترش حوزه نفوذ ژئوپلیتیکی ترکیه در قفقاز و گسترش حوزه نفوذ ناتو به سمت شرق، می‌تواند بر وزن ژئوپلیتیکی ج.ا.ایران نقش منفی داشته باشد. پژوهش حاضر با ماهیت تحلیلی و کیفی بوده که با استفاده از روش تحلیل محتوا به تجزیه‌وتحلیل داده‌های گردآوری شده پرداخته است روش جمع‌آوری داده‌ها کتابخانه‌ای و  میدانی که از طریق مصاحبه با افراد متخصص مشتمل بر 11 نفر در این حوزه صورت گرفته است. https://irlip.um.ac.ir/article_48013_b3dc4dfdd0a322b00484fc0ef22babca.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 China's security capacity against the military-industrial complexes of the United States of America (2000 to 2022) ظرفیت امنیتی چین در مقابل مجتمع‌های نظامی-صنعتی ایالات‌متحده‌آمریکا(2000 تا 2022) 103 124 48014 10.22067/irlip.2026.87846.1528 FA سیده هاله مهدی زاده دانشجوی دکتری تخصصی علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران (نویسنده مسئول) 0000-0002-2446-5764 رضا سیمبر استاد تمام گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران. 0000-0001-5111-1075 Journal Article 2024 05 07 Considering the fact that some researchers call the 21st century the century of Asia, especially East Asia, it indicates that the political geography of this century is in the struggle for power of various regional and international actors. Also, the position of power is changing more or less from the West to the East of the world or from Europe to Asia.China is a newly emerging country in the East Asian region, which has occupied the second place in the world due to its capacities in the last two to three decades, especially in the economic dimension. And it can be said that East Asia is one of the most important economic pillars in the international system today.This situation has sensitized other powers, including the United States of America, and forced them to balance forces with this newly emerging power.The American military-industrial complex secures its interests by being present in different regions of the world, especially by supporting countries in conflict with China.The research question is how China's defense security is provided against the performance of the military-industrial complexes of the United States of America?The collection of data in the library method and the research findings in the descriptive-analytical method show that since 2000, with the growing military power and with the strategy of rejuvenating the great Chinese nation, improving the all-round national power of the government, accelerating the modernization and strengthening of the People's Liberation Army and the strategy of developing military-civilian fusion, China has been able to develop its security personnel in the spectrum A complete set of land, air, sea as well as nuclear, space, electronic warfare and cyber space operations against the effects of the military-industrial complex. با توجه به این که برخی پژوهشگران قرن بیست‌و‌‌یکم را قرن آسیا به ویژه شرق‌ آسیا می‌نامند، بیانگر این است که جغرافیای سیاسی این قرن در کشاکش قدرت‌گیری بـازیگران مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی و همچنین تغییر موضع کمابیش قدرت از غرب به شرق جهان و یا از اروپا به آسیا می‌باشد. چین در منطقه شرق‌ آسیا کشوری نوپدید می‌باشد که به دلیل ظرفیت‌های خود در دو الی سه دهه متاخر به ویژه در بُعد اقتصادی، مقام دوم را در جهان، به خود اختصاص داده و می‌توان گفت شرق‌آسیا امروزه یکی از پراهمیت‌ترین ارکان اقتصادی در نظام بین‌المللی می‌باشد. این وضعیت خواه‌ ناخواه سایر قدرت‌ها از جمله ایالات‌‌متحده‌آمریکا را حساس نموده و به موازنه قوا با این قدرت نو‌ظهور وا‌داشته است. مجتمع‌های نظامی-صنعتی آمریکا با حضور در مناطق مختلف جهان به ویژه با حمایت از کشورهای درگیر با چین، منافع خود را تامین می‌کند. پرسش پژوهش این می‌باشد که امنیت دفاعی چین در برابر عملکرد مجتمع‌های نظامی-صنعتی ایالات‌متحده‌آمریکا چگونه تامین می‌شود؟ گردآوری داده‌ها به روش کتابخانه‌ای و یافته‌های تحقیق به شیوه‌ی توصیفی- تحلیلی، نشان می‌دهد که چین از سال 2000 به بعد با قدرت رو به رشد نظامی و با استراتژی جوان‌سازی ملت بزرگ چین، بهبود قدرت ملی همه‌جانبه دولت، تسریع نوسازی و تقویت ارتش آزادیبخش خلق و استراتژی توسعه همجوشی نظامی-مدنی، توانسته کادرهای امنیتی خود را در طیف کاملی از زمینی، هوایی، دریایی و همچنین هسته‌ای، فضایی، جنگ الکترونیک و عملیات فضای سایبری در مقابل اثرات مجتمع‌های نظامی‌- صنعتی تقویت کند. https://irlip.um.ac.ir/article_48014_1694d213f1a463560a0a1b142de02296.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 Unilateral Sanctions, Crimes Against Humanity and World Peace (Case Study of US Sanctions Against Iran) تحریم های یکجانبه ،جنایت علیه بشریت و صلح جهانی (مطالعه موردی تحریم آمریکا علیه ایران) 125 141 48015 10.22067/irlip.2026.89356.1558 FA مهدی حاتمی دانشیار حقوق بین الملل، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. 0000-0002-1965-6312 کوروش قنبری دانشجوی دکتری تخصصی حقوق بین الملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمانشاه (نویسنده مسئول) 0000-0003-4095-5517 فرید آزادبخت استادیار، گروه حقوق، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران. 0000-0002-1393-1969 Journal Article 2024 08 14 U.S. unilateral sanctions against Iran conflict with the fundamental principles of international law and the provisions of the UN Charter, lacking legal legitimacy. Under the collective security system, the determination of threats to peace and the imposition of coercive measures fall within the exclusive authority of the Security Council, and any unilateral action outside this framework violates state sovereignty and equality. Sanctions, particularly when extraterritorial, infringe upon fundamental human rights, including the rights to life, health, and an adequate standard of living, while also limiting the right to development. By weakening domestic stability, exacerbating humanitarian crises, and destabilizing the region, such measures constitute a threat to international peace and security. Peace achieved through human rights violations is fragile and unsustainable. In sum, U.S. unilateral sanctions against Iran violate human rights and undermine the collective security system of the UN, posing a serious threat to the rule of law and lasting peace. تحریم های یک جانبه ابزاری در دست دولت ها و در حال تبدیل شدن به یک رویه بین المللی است ، با استناد به فصل هفتم منشور سازمان ملل متحد ، وظیفه تشخیص تهدید علیه صلح ،نقض صلح و عمل تجاوز و همچنین اتخاذ مکانیسم اجرایی بر اساس ماده 39 و مواد 41 و 42 منشور برعهده شورای امنیت می باشد. تحریم های یک جانبه در واقع نوعی تهدید محسوب شده و کشورهای اعمال کننده با این کار خود مرتکب رفتاری مغایر با منشور سازمان ملل می شوند. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و منابع کتابخانه ای به دنبال پاسخ به این سئوال است: تحریم های یک جانبه کشورها ،ناقض حقوق بشر و تهدید کننده صلح و امنیت بین المللی هستند؟ با تامل در اظهار نظر مستقیم یا غیر مستقیم سران دولت های تحریم کننده به ویژه ایالات متحده آمریکا این طور استنباط می شود که، تحریم های یک جانبه به واقع نوعی تهدید بوده ؛ موضوعی که با بند ب ماده 16 اساسنامه نورنبرگ ارتباط داشته و رابطه بین حقوق بشر و صلح و امنیت بین المللی بسیار نزدیک بوده ، صلحی را که با قربانی کردن حقوق بشر بدست آمده باشد نمی توان صلح نامید، بلکه بیشتر شبیه به آرامشی است که به زور سرنیزه و حکومت نظامی بدست آمده باشد و با نقض قواعد آمره حقوق بشر و بشردوستانه برقرار شود. تحریم ها ی اقتصادی جامع با نفی تجارت آزاد ، تهدیدی بر صلح هستند و ناقض اصول کلی و معاهدات بین المللی می باشند. https://irlip.um.ac.ir/article_48015_e640e8d3c3f0f3ac92f3178396cbe044.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 The West and the Construction of National Interests in Iran's Foreign Policy غرب و گونه‌شناسی مفهوم منافع ملی در سیاست خارجی ایران 142 166 48016 10.22067/irlip.2026.89452.1559 FA شهروز شریعتی دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران (نویسنده مسئول) 0000-0002-5254-4849 سید رامین البرزی دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0002-1622-5285 محسن علوی‌پور دانشیار، گروه علوم سیاسی،‌ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران. 0000-0001-7996-0538 Journal Article 2024 08 17 The constructivism paradigm places the construction of identity at its core. The definition of "friend" and "enemy" and the formation of national interests are possible based on this definition in the field of foreign policy. This article draws upon the teachings of Alexander Wendt in order to adopt an approach to constructivism. It employs an exploratory methodology, eschewing the formulation of hypotheses, with the aim of elucidating the manner in which the concept of national interests has been constructed in the minds of Iranian statesmen over the past century. The findings of this research, based on an analysis of the discourse content of a number of the most important academic works about Iran's contemporary foreign policy, demonstrate that the West is a significant factor in redefining Iran's national interests and foreign policy strategies. The question of how Iran has confronted the West in its foreign relations is a significant one. This has resulted in the development and formation of two macro-images in the collective memory of Iranian leaders regarding the West, namely, the West as "another friend" and the West as "an enemy other". This classification has led to the formation of different strategies in the history of contemporary Iran's foreign relations. The concepts of "positive nationalism" and "national independent policy" represent the identity paradigm of Iran's national interests based on friendship with the west. In contrast, the strategies of "negative balance" and "neither east nor west" exemplify the identity paradigm of Iran's national interests based on enmity with the west. چگونگی برساخت هویت، نقطه‌کانونی بن‌سازه(پارادایم) برساخت‌گرایی است و تعریف «دوست» و «دشمن» و شکل‌گیری منافع‌ملی بر مبنای این تعریف در عرصه سیاست‌خارجی ممکن می‌شود. این مقاله با اتکا به آموزه‌های «الکساندر ونت» در رهیافت «برساخت‌گرایی» و با رویکردی اکتشافی و بدون اتکا به فرضیه در پی پاسخ به این پرسش است که مفهوم منافعِ‌ملی چگونه در ذهنیت دولتمردان ایران طی یک سده گذشته برساخته شده است؟ یافته‌های این پژوهش که داده‌های آن بر مبنای تحلیل محتوای‌گفتمانی تعدادی از مهمترین آثار دانشگاهی درباره تحولات سیاست خارجی معاصر ایران گردآوری شده است، نشان می‌دهد که چگونگی فهم غرب، نقش مهمی در بازتعریف منافعِ‌ملی و راهبردهای سیاست‌خارجی ایران دارد. مقاله همچنین نشان می‌دهد چگونگی مواجهه با غرب در تاریخ روابط خارجی ایران به‌ تکوین و شکل‌گیری دو کلان‌انگاره هویتی در حافظه جمعی رهبران ایران برای فهم منافع ملی منجر شده است که یکی غرب را به مثابه «دیگریِ دوست» و دومی غرب را به مثابه «دیگریِ دشمن» ارزیابی می‌‌کند که این دوانگاری (دوست/دشمن) به شکل‌گرفتن راهبردهای متفاوت در تاریخ روابط‌خارجی ایران معاصر منجرشده است. «ناسیونالیسم‌مثبت» و «سیاست‌مستقل‌ملی»، نمودهایی از بازنمایی پاردایم هویتی منافع ملی ایران مبتنی بر «غربِ‌دوست» (سازش‌گرایی در سیاست‌خارجی) و راهبردهای «موازنه منفی» و «نه شرقی نه غربی» نمونه‌هایی از پاردایم هویتی منافع ملی ایران بر پایه «غربِ دشمن» (ستیهندگی در سیاست‌خارجی) بوده است. https://irlip.um.ac.ir/article_48016_ab226bf7dc4eccb159825803a6726f3a.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 Psychological Functions of the Terrorist Group ISIS in the Light of Multimodal Critical Discourse Analysis کارویژه های روانی گروه تروریستی داعش در پرتو تحلیل گفتمان انتقادی چندوجهی 167 186 48017 10.22067/irlip.2026.90941.1591 FA فریبا ترجمان استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه پیام نور تهران، ایران. 0000-0002-4167-4250 Journal Article 2024 11 26 The media plays an important role in contemporary conflicts, as visual warfare occurs alongside military confrontation. The ISIS terrorist group has demonstrated a clear example of using images as part of its war strategy by using various platforms to convey its narrative to others. This study evaluates the impact of the image of the ISIS Takfiri Front on its growth and expansion in Iraq, Syria, and the West Asian region. Therefore, the main question of the present article is what has been the advantage of ISIS psychological tactics in the light of multifaceted critical discourse analysis? The results of the descriptive-analytical study show that ISIS, through its media strategy through psychological tactics, has the ability to strategically create and maintain its image as a powerful organization in the form of projecting power, violence, and Islamic religious messages, thereby facilitating the growth and expansion of its ideology in Iraq, Syria, and other countries. رسانه ها نقش مهمی در درگیری های معاصر ایفا می کنند، زیرا جنگ تصویری در کنار رویارویی نظامی رخ می دهد. گروه تروریستی داعش، نمونه بارز استفاده از تصویر را به عنوان بخشی از استراتژی جنگی خود با استفاده از پلتفرم های مختلف برای انتقال روایت خود برای دیگران را به معرض به نمایش گذاشته است. این مطالعه تأثیر تصویر جبهه تکفیری داعش را در رشد و گسترش آن در عراق و سوریه و منطقه غرب آسیا ارزیابی می‌کند. از این رو، سؤال اصلی مقاله حاضر این است که مزیت تاکتیک های روانی داعش در پرتو تحلیل گفتمان انتقادی چندوجهی چه بوده است؟ نتایج تحقیق با رویکرد توصیفی- تحلیلی نشان می دهد که داعش به واسطه استراتژی رسانه ای در رهگذر تاکتیک های روانی، از این قابلیت برخوردار شده است تا بتواند به صورت استراتژیک برای ایجاد و حفظ تصویر خود به عنوان یک سازمان قدرتمند در قالب فرافکنی قدرت، خشونت و پیام‌های دینی اسلامی، موجبات رشد و گسترش اندیشه خود را در عراق و سوریه و سایر کشورها فراهم نماید. https://irlip.um.ac.ir/article_48017_b9ed46d1ff01c4fb8e3f2453091804d0.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 02 20 The Effects of Cultural Multilateralism on Economic Exchange Development: A Case Study of Iran-Turkey Relations تاثیرات چندجانبه گرایی فرهنگی بر توسعه مبادلات اقتصادی: مطالعه موردی روابط ایران و ترکیه 187 218 48018 10.22067/irlip.2026.91692.1615 FA سیدحسن میرفخرایی دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0000-0002-9639-1776 محمدیونس بهادری کارشناسی ارشد روابط بین الملل، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. (نویسنده مسئول) 0009-0000-5447-156X Journal Article 2025 01 17 In today's globalized world, cultural and economic relations have become increasingly interconnected, and cultural multilateralism, as a key approach in international interactions, can play an important role in facilitating and expanding economic exchanges. Multilateralism is one of the new topics that can have a significant impact on Iran-Turkey relations. Therefore, considering the historical relations and extensive cultural connections between these two countries, cultural multilateralism can be important as an effective tool for strengthening economic cooperation. Therefore, considering the increasing importance of cultural exchange in strengthening and developing economic relations and the importance of the role of cultural diplomacy and cultural joint cooperation as an effective tool in consolidating economic relations and developing trade cooperation at the bilateral and regional levels, this study examines the effects of cultural multilateralism on the development of economic exchanges between the two countries of Iran and Turkey. The main question is, what effect does cultural multilateralism have on the development of economic exchanges between Iran and Türkiye? The hypothesis of this research is based on the concept that cultural exchanges play an important role in facilitating economic relations and lead to the reduction of communication barriers and increased cooperation between Iran and Turkey. This research uses an analytical method and inference of findings to analyze the effects of cultural interactions between Iran and Turkey on the economic development of the two countries. The results of the research show that strengthening cultural relations through cultural events, education and artistic cooperation can lead to strengthening mutual trust, reducing trade barriers and increasing investment opportunities. در دنیای جهانی‌شده امروز، روابط فرهنگی و اقتصادی به طور فزاینده‌ای به هم مرتبط شده‌اند و چندجانبه‌گرایی فرهنگی، به عنوان یک رویکرد کلیدی در تعاملات بین‌المللی، می‌تواند نقش مهمی در تسهیل و گسترش مبادلات اقتصادی ایفا کند. چندجانبه گرایی از جمله مباحث جدید است که میتواند تاثیرمهمی بر روابط ایران و ترکیه داشته باشد. فلذا با توجه به روابط تاریخی و ارتباطات گسترده فرهنگی میان این دو کشور، چندجانبه‌گرایی فرهنگی به عنوان ابزاری موثر برای تقویت همکاری‌های اقتصادی میتواند حائزاهمیت باشد. بنابراین باتوجه به اهمیت روزافزون تبادل فرهنگی در تقویت و توسعه روابط اقتصادی و اهمیت نقش دیپلماسی فرهنگی و همکاری‌های مشترک فرهنگی به عنوان ابزاری موثر در تحکیم روابط اقتصادی و توسعه همکاری‌های تجاری در سطوح دو جانبه و منطقه‌ای، این پژوهش به بررسی تاثیرات چندجانبه‌گرایی فرهنگی بر توسعه مبادلات اقتصادی میان دو کشور ایران و ترکیه می‌پردازد. سوال اصلی این است که، چندجانبه‌گرایی فرهنگی چه تاثیری بر توسعه مبادلات اقتصادی بین ایران و ترکیه دارد؟ فرضیه این پژوهش بر پایه این مفهوم استوار است که تبادلات فرهنگی نقش مهمی در تسهیل روابط اقتصادی ایفا می‌کنند و به کاهش موانع ارتباطی و افزایش همکاری بین ایران و ترکیه می انجامد. این تحقیق با استفاده از روش تحلیلی و استنباط یافته ها به تحلیل تاثیرات تعاملات فرهنگی میان ایران و ترکیه بر توسعه اقتصادی دو کشور می‌پردازد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که تقویت روابط فرهنگی از طریق رویدادهای فرهنگی، آموزش و همکاری‌های هنری، می‌تواند به تقویت اعتماد متقابل، کاهش موانع تجاری و افزایش فرصت‌های سرمایه‌گذاری منجر شود. https://irlip.um.ac.ir/article_48018_26ec59f975f3c0091b154025dc43a226.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 Analyzing the Arab League's Approach to the Syrian Crisis and Its Regional Implications (2020-2024) واکاوی رویکرد اتحادیه عرب در بحران سوریه و پیامدهای منطقه‌ای آن (2024-2020) 219 242 48019 10.22067/irlip.2026.92067.1627 FA حسن صالحی فر دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم سیاسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران. علی اسمعیلی استادیارگروه علوم سیاسی، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران.(نویسنده مسئول) 0000-0002-4856-3035 Journal Article 2025 02 08 This article examines the Arab League’s approach to the Syrian crisis and its regional consequences in the period 2020-2024. Focusing on the Arab League’s shift from confrontation to re-engagement with the government of Bashar al-Assad, this study analyzes the factors affecting this shift and its regional consequences. The main research question is what factors caused the Arab League’s shift in approach to engagement with the Syrian government in the period 2020-2024, and what consequences did this shift have for the region? The results show that factors such as the subsiding of the civil war, the disappointment of key Arab League countries over the victory of the Syrian government opposition and the stabilization of the Assad government, security concerns arising from terrorist groups, and the continuation of the Syrian refugee crisis in Arab countries neighboring Syria have changed the attitude of Arab League member countries towards re-engagement with the Syrian government in the period 2020-2024. Among the important consequences of this change in approach are, to some extent, the reduction of security threats, the management of Syrian refugees, and the control of arms, drug, and terrorist smuggling from Syria to other parts of the Arab world. This research used a descriptive-analytical method and the data collection method was library and online.. مقاله حاضر به واکاوی رویکرد اتحادیه عرب در قبال بحران سوریه و پیامدهای منطقه‌ای آن در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ می‌پردازد. این مطالعه با تمرکز بر تغییر رویکرد اتحادیه عرب از تقابل به تعامل مجدد با دولت بشار اسد، عوامل مؤثر بر این تحول و پیامدهای منطقه‌ای آن را تحلیل می‌کند. سؤال اصلی تحقیق این است که چه عواملی باعث تغییر رویکرد اتحادیه عرب به تعامل با دولت سوریه در بازه زمانی 20202 تا 2024 شد و این تغییر چه پیامدهایی برای منطقه در پی داشت؟ نتایج نشان می‌دهد که عواملی چون فروکش کردن جنگ داخلی، نومیدی کشورهای کلیدی اتحادیه عرب از پیروزی اپوزیسون دولت سوریه و تثبیت دولت اسد، نگرانی‌های امنیتی ناشی از گروه‌های تروریستی و همچنین تداوم بحران آوارگان سوری در کشورهای عرب همسایه سوریه باعث تغییر نگرش کشورهای عضو اتحادیه عرب به تعامل مجدد با دولت سوریه در بازه زمانی 2020 تا 2024 شده است. از پیامدهای مهم تغییر این رویکرد می توان، تا حدودی به به کاهش تهدیدات امنیتی، مدیریت آوارگان سوری، کنترل قاچاق سلاح، مواد مخدر و تروریستها از سوریه به دیگر نقاط جهان عرب اشاره کرد. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی و شیوه جمع آوری دادها کتابخانه ای و اینترنتی بوده است https://irlip.um.ac.ir/article_48019_02c1f06978b821b2996ec257932f2947.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 Media and the Promotion of Soft Power in the International System: A Comparative Approach to the Experience of China and India رسانه و ارتقای قدرت نرم در نظام بین‌الملل؛ رویکردی تطبیقی به تجربه چین و هند 243 275 48020 10.22067/irlip.2026.92201.1633 FA فریبرز ارغوانی پیرسلامی دانشیار روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. (نویسنده مسئول) 0000-0002-6180-7751 محمدحسن غلامی دانش آموخته کارشناسی ارشد مطالعات منطقه ای، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. Journal Article 2025 02 15 In the last two decades, parallel to the globalization of communication, the influence of the media in increasing the soft power of countries has increased. China and India are among the countries that have taken effective steps towards paying attention to their soft power by revising their foreign policy since the 1990s. These two countries have tried to use social networks and media in increasing soft power. Considering the importance of investigating the influence of the media on the soft power of China and India, the main question of the research is, what effect did the media have on the increase of the soft power of China and India in the international system? The findings of this research, relying on the comparative study method and using the conceptual framework of soft power under the components of inducing a positive international image, public diplomacy, and economic and cultural capabilities, show that China has highly controlled and heavily censored media; However, media such as Xinhua have been much more effective and successful in showing economic and cultural capabilities as well as public diplomacy focusing on China's mediation role in the region and China's Belt and Road Initiative. On the other hand, in India, the domestic media has less global influence and impact. Still, it has a more diverse media landscape with a mix of public and private media, which is in the index of inducing a positive international image of India and Indian public diplomacy with a focus on gaining trust and credibility. India's international and cultural capabilities have been more influential than China's. تأثیر رسانه‌ها در افزایش قدرت نرم کشورها به‌ویژه در بین قدرت‌های نوظهور در سه دهه اخیر اهمیت بیشتری یافته است. چین و هند ازجمله کشورهایی هستند که از دهه 1990 به بعد با تجدیدنظر در سیاست خارجی خود گام‌های مؤثری در مسیر ارتقای قدرت نرم برداشته و در این راستا سعی کرده‌اند تا از شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها بهره گیرند. این مقاله با طرح این پرسش که که رسانه‌ها چه تأثیری بر افزایش قدرت نرم چین و هند در نظام بین‌الملل داشته‌اند؟ با اتکا به رویکرد مقایسه‌ای و تحلیل محتوای عملکرد این رسانه‌ها، معتقد است که رسانه‌های چینی و هندی در هر سه شاخص ذیل مؤلفه‌های قدرت نرم یعنی القای تصویر مثبت بین‌المللی، دیپلماسی عمومی و توانمندی‌های اقتصادی و فرهنگی این کشورها در سطح بین الملل تأثیرگذار بوده‌اند. یافته‌ها حاکی از آن است که رسانه‌های چینی با وجود مواجهه با کنترل و سانسور شدید، در پررنگ نشان دادن توانمندی‌های اقتصادی و فرهنگی و همچنین دیپلماسی عمومی با تمرکز بر نقش میانجی‌گری چین در منطقه و طرح کمربند- راه چین بسیار تأثیرگذار بوده‌اند. در مقابل، رسانه‌های هندی با وجود نفوذ و تأثیر جهانی کمتر دارای چشم‌انداز رسانه‌ای متنوع‌تر با ترکیبی از رسانه‌های دولتی و خصوصی بوده‌اند که در شاخص القای تصویر مثبت بین‌المللی از هند و دیپلماسی عمومی آن با تمرکز بر جلب اعتماد و اعتبار بین‌المللی و توانمندی‌های فرهنگی هند تأثیرگذارتر از چین فعالیت کرده‌اند. https://irlip.um.ac.ir/article_48020_d8aff81849fa8e5f869812388d88a202.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 Flexibility, strategic requirement of foreign policy in the complex international system انعطاف‌پذیری الزام راهبردی سیاست خارجی بازیگران در سیستم پیچیده بین‌الملل 276 302 48021 10.22067/irlip.2026.92502.1645 FA محمدرضا فرجی استادیار روابط بین‌الملل دانشگاه اردکان 0000-0002-9631-0534 Journal Article 2025 03 10 The complexity of the international system has fundamentally changed the strategic principles of foreign policy of actors. One of the principles of complex systems is the degrees of freedom of system elements. This principle has led to the emergence of the challenge between stability and change as one of the fundamental paradoxes of the system and international realities. Stability draws actors towards strategies based on control, and change draws actors towards strategies based on self-organization. Classical management, focusing on controlling problems, tried to eliminate, change or correct the cause of phenomena and control problems and maintain the sustainability of the system. Therefore, in classical systems, strategies were drawn with degrees of control over phenomena. The complexity of the international system has made it very difficult and impossible to control phenomena due to the lack of recognition of the cause of phenomena, the nonlinearity of problems, the impossibility of separating problems, the interference of systemic processes and the emergence of phenomena from seemingly unrelated problems. The question is: What is the strategic requirement of actors in order to achieve goals and interests and maintain stability and durability in the conditions of emerging realities in the complex international system? In response to the research question, the hypothesis is proposed that complex management, focusing on self-organization, imposes the principle of strategic flexibility on the strategies of actors in the complex international system. The findings of the research with a descriptive-analytical approach and qualitative research method indicate that strategic flexibility plays a vital role in the continuous development, recombination and adaptive use of existing resources. This allows the system to scan the environment and respond to changes and threats in a timely manner by identifying opportunities and strategic innovation. با پیچیده شدن سیستم بین‌الملل، اصول راهبردی سیاست خارجی بازیگران دستخوش تغییرات اساسی گردید. یکی از اصول سیستم‌های پیچیده، درجات آزادی عناصر سیستمی می‌باشد. این اصل منجر به پیدایش چالش بین ثبات و تغییر به عنوان یکی از پارادوکس‌های اساسی سیستمی و واقعیت‌های بین‌المللی شده است. ثبات، بازیگران را به سمت راهبردهای مبتنی بر کنترل و تغییر، بازیگران را به سمت راهبردهای مبتنی بر خودساماندهی می‌کشاند. مدیریت کلاسیک با تمرکز بر کنترل مسائل سعی در حذف، تغییر یا اصلاح علت وقوع پدیده‌ها و کنترل مسائل و حفظ دوام سیستم داشت. بنابراین در سیستم‌های کلاسیک، راهبردها با درجات کنترل بر پدیده‌ها ترسیم می‌گردیدند. با پیچیده شدن سیستم بین‌الملل، احتمال کنترل پدیده‌ها به دلیل عدم تشخیص علت وقوع پدیده‌ها، غیرخطی بودن مسائل، عدم امکان جدایی بین مسائل، تداخل فرایندهای سیستمی و ناشی شدن پدیده‌ها از مسائل به ظاهر بی‌ارتباط، بسیار سخت و ناممکن گردیده است. در اینجا این سوال طرح می‌شود که الزام راهبردی بازیگران به منظور دستیابی به اهداف و منافع و حفظ پایداری و دوام در شرایط پیدایش واقعیت‌های نوظهور در سیستم پیچیده بین‌الملل چیست؟ در پاسخ به سوال پژوهش این فرضیه طرح می‌شود که مدیریت پیچیده با تمرکز بر خودساماندهی، اصل انعطاف‌پذیری راهبردی را بر راهبردهای بازیگران در سیستم پیچیده بین‌الملل تحمیل می‌کند. یافته‌های پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و روش پژوهش کیفی بیان‌گر این می‌باشد که انعطاف‌پذیری راهبردی نقش حیاتی در توسعه مستمر، ترکیب مجدد و استفاده تطبیقی از منابع موجود ایفاء می‌کند. این مسئله به سیستم اجازه می‌دهد تا محیط را پویش و در زمان مناسب به تغییرات و تهدیدات با شناسایی فرصت‌ها و نوآوری راهبردی پاسخ دهد. https://irlip.um.ac.ir/article_48021_432d533fa8d38230276f5e485d508b6b.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 Creeping Apartheid; A Trend Analysis of Israel's Discriminatory Policies and the Changing Demographic Context of Palestine (1996-2023) آپارتاید خزنده؛ روندپژوهی سیاست‌های تبعیض‌آمیز اسرائیل و تغییر بافت جمعیتی فلسطین (2023-1996) 303 330 48024 10.22067/irlip.2026.95131.1703 FA سیدحسین اطهری دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران (نویسنده مسئول) 0000-0001-7332-4848 ابوالقاسم شهریاری پژوهشگر پسادکتری، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0002-3193-7344 سیدهاشم منیری دانش‌آموخته دکتری اندیشه سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0001-8233-3340 Journal Article 2025 08 27 Contrary to official approaches that emphasize the "two-state solution," analyses indicate that Israel has imposed an apartheid structure on the Palestinians through a series of gradual and seemingly legal measures; Accordingly, the aim of the present study is to analyze Israeli policies in the framework of the "creeping apartheid" theory, and the question is raised as to how "creeping apartheid" has in practice become a strategy for changing the demographic context and creating a structural dependence of the Palestinians on Israel in the period 1996-2023?? The research hypothesis is that Israel, through spatial domination and the imposition of a discriminatory situation, has made living conditions impossible for the Palestinians and has led to the exodus of the population. The research method is trend analysis, and the trend of demographic, economic, and spatial variables has been examined in the period from 1996 to 2023. The findings indicate that Israeli policies have led to a sharp decline in the rural population, limited agricultural land, unilateral dependence of the Palestinian economy on Israel, a significant increase in the unemployment rate, and a growth in immigration and refugee populations. These trends indicate that Israel, through land control, economic dependency, and the imposition of inadequate living conditions, has paved the way for the forced displacement of Palestinians and changed the demographic composition of the occupied territories. Also, creeping apartheid is not a momentary situation, but a gradual, institutionalized, and legalized process that, by denying the Palestinians the right to self-determination and continuing Israel’s structural domination, has made the future of an independent Palestinian state increasingly challenging. برخلاف رویکردهای رسمی که بر «راه‌حل دو دولت» تأکید دارند، تحلیل‌ها حاکی از آن است که اسرائیل از طریق مجموعه‌ای از اقدامات تدریجی و به‌ظاهر قانونی، ساختاری آپارتایدی را بر فلسطینیان تحمیل نموده است؛ بر این اساس، هدف پژوهش حاضر واکاوی سیاست‌های اسرائیل در قالب نظریه «آپارتاید خزنده» است و این سؤال مطرح شده است که «آپارتاید خزنده» چگونه در عمل به راهبردی برای تغییر بافت جمعیتی و ایجاد وابستگی ساختاری فلسطینیان به اسرائیل در بازه زمانی 2023-1996 بدل شده است؟ فرضیه پژوهش نیز بدین شرح است که اسرائیل از طریق تسلط فضایی و اعمال وضعیت تبعیض‌آمیز، شرایط زیست را برای فلسطینیان ناممکن ساخته و به‌موجب خروج جمعیت شده است. روش تحقیق روندپژوهی است و روند متغیرهای جمعیتی، اقتصادی و فضایی در بازه زمانی 1996 الی 2023 مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌ها حاکی از آن است که سیاست‌های اسرائیل سبب کاهش شدید جمعیت روستایی، محدود شدن زمین‌های کشاورزی، وابستگی یک‌جانبه‌ی اقتصاد فلسطین به اسرائیل، افزایش چشمگیر نرخ بیکاری و رشد مهاجرت و جمعیت پناهندگان شده است. این روندها بیانگر آن است که اسرائیل از طریق کنترل سرزمین، وابسته‌سازی اقتصادی و تحمیل شرایط زیست نامناسب، زمینه‌ی جابه‌جایی اجباری فلسطینیان و تغییر ترکیب جمعیتی سرزمین‌های اشغالی را فراهم آورده است. همچنین، آپارتاید خزنده نه یک وضعیت لحظه‌ای، بلکه فرآیندی تدریجی، نهادینه‌شده و قانونی‌سازی‌شده است که با انکار حق تعیین سرنوشت فلسطینیان و استمرار سلطه‌ ساختاری اسرائیل، آینده‌ی تشکیل دولت مستقل فلسطینی را بیش از پیش با چالش مواجه ساخته است. https://irlip.um.ac.ir/article_48024_3d5caa905203cb23e50296184c6ca735.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 Ideology and Geoculture of Salafism: An Existential Threat to Iran; Theoretical and Field Coordinates, Threats, and Solutions ایدئولوژی و ژئوکالچر سلفیسم، تهدید وجودی علیه ایران: مختصات نظری – میدانی، تهدیدات و راهکارها 331 358 48022 10.22067/irlip.2026.92632.1649 FA محسن عباس زاده مرزبالی استادیار علوم سیاسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. (نویسنده مسئول) 0000-0002-5909-6399 آرش رئیسی نژاد پژوهشگر مهمان مرکز مطالعات خاورمیانه، مدرسه علوم اقتصادی و سیاسی لندن، انگلستان. 0000-0003-3552-8430 Journal Article 2025 03 13 Radical Jihadist Salafism, as an "ideology of violence and terror," gains mass appeal under specific sociological conditions. Combined with the Middle East's unique geopolitical dynamics, it enables non-state terrorist groups to engage in collective action, thereby altering the region’s geopolitical landscape. Iran, due to its religious diversity, vulnerable geography (with Sunni populations residing in border areas), and its cultural position as the leading force of Shi’a geocultural influence in the Middle East—constantly confronting the surrounding Sunni geocultural forces—is particularly susceptible to this phenomenon. The key question explored in this study is: What threats does radical Salafism pose to Iran’s national security, and through what mechanisms? The research hypothesizes that this ideology negatively impacts Iran’s national security by mobilizing and radicalizing Sunni communities, destabilizing Iran’s border regions, and fostering an anti-Iranian geocultural force. This study aims to provide a practical analysis of the threats posed by radical Salafism to Iran’s national security and explore effective countermeasures in both domestic and foreign policy. The proposed solutions will address conceptual and operational dimensions by emphasizing the interconnectedness of theory and practice. The research employs a dual-layered descriptive-analytical approach, drawing on library resources and document analysis. It first examines the relationship between the religious-political tenets of Salafist ideology and its promotion of violence and terrorism, alongside the sociological and psychological factors contributing to its mass appeal. Subsequently, it analyzes the geocultural and geopolitical dynamics that shape its impact on Iran’s national security. In summary, this study systematically and methodically accounts for the ideological appeal and geocultural influence of radical Jihadist Salafism. سلفیسم رادیکال- جهادی که به‌منزله «ایدئولوژیِ خشونت و ترور» در بافت جامعه­شناختی ویژه­ای با نوعی «اقبال توده­ای» مواجه می­شود، در ترکیب با ژئوپولتیک ویژه­ خاورمیانه توانایی کنشگری جمعی برای گروه‌های غیردولتی تروریستی فراهم می­کند. ایران به دلیل موقعیت فرهنگی‌ پیشران نیروی ژئوکالچرال شیعی در خاورمیانه (زمینه‌ساز تصادم با نیروی ژئوکالچرال سنی پیرامون) و تنوع مذهبی در جغرافیای خاص تهدیدآمیز (مرزنشینی اهل سنت در همسایگی کشورهای سنی‌نشین) آسیب‌پذیری خاصی در برابر این پدیده دارد. پرسش این است که سلفیسم جهادی چه تهدیداتی و با چه سازوکاری برای امنیت ملی ایران می‌تواند درپی داشته باشد؟ فرضیه پژوهش این است که سلفیسم جهادی به‌مثابه یک نیروی ژئوکالچرال ضد شیعی/ ضد ایرانی می‌تواند از طریق ایجاد بی‌ثباتی در محیط پیرامونی و مرزهای کشور، و بسیج و رادیکالیزه­کردنِ اجتماع اهل سنت داخلی، تأثیر منفی بر منافع و امنیت ملی ایران نهد. در این راستا، پژوهش حاضر درصدد ارائه تحلیلی کاربردی از تهدیدات سلفیسم جهادی علیه ایران و چگونگی مواجهه با آن در سیاست خارجی و داخلی می­باشد. این تحلیل با تأکید بر تنیدگی نظریه و عمل صورت می­گیرد و متقابلا راه­حل‌ها ناظر به ابعاد نظری و عملی خواهند بود. بدین منظور، داده­های گردآوری­شده از منابع کتابخانه­ای در یک قالب تحلیلی متشکل از دو لایه‌ی مکمل، یعنی تحلیل «در زمانی و همزمانی»، به‌کار گرفته می‌شود؛ بدین­صورت که در ابتدا با استفاده از تکنیک تحلیل روند به توضیح «روندپژوهانه»‌ی شکل‌گیری و تداوم تاریخی تهدیدات ژئوکالچرال علیه ایران می‌پردازد. سپس با تمرکز بر مختصات نظریِ «ایدئولوژی‌شناسانه»‌، تبیینی از چگونگی تهدیدزاییِ سلفیسم جهادی به‌عنوانمخاطره‌برانگیزترین نیروی ژئوکالچرال امروزی در قبال ایران به دست می‌دهد. کوتاه آنکه، پژوهش پیش‌ِرو به‌گونه‌ای سیستماتیک و روشمند روایتی از نسبت سلفیسم جهادی با ایران تحت عنوان «ایدئولوژی و ژئوپولیتیکِ تهدید» ارائه می‌دهد. https://irlip.um.ac.ir/article_48022_e22ea1e7242e8f9094af1539c4154566.pdf

دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 The Evolution of Russia's Middle East Policy After the Ukraine War: From Damascus to Dubai تحول سیاست خاورمیانه‌ای روسیه پس از جنگ اوکراین: از دمشق تا دبی 359 383 48023 10.22067/irlip.2026.92826.1656 FA جهانگیر کرمی استاد روابط بین الملل، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، ایران. 0000-0001-8815-7069 Journal Article 2025 03 29 Introduction and Objectives: After a ten-year period of passivity in the regional equations of the Middle East, Russia entered regional issues since 2000 and with Putin coming to power, and the beginning of the Arab Spring in 2010, it gradually entered this crisis in the process of the civil war in Syria, and at the same time, it began broader regional interactions with the countries of the region, especially Turkey, Iran, Saudi Arabia and Israel. Therefore, if the Syrian crisis since 2012 has provided the basis for the formation of a new Middle East policy for Russia, it seems that the fall of the Syrian government in 2024 will be an important turning point in the fundamental transformation in this policy. Accordingly, the main objective of this article is to examine this important transformation and its consequences and answer the question of how to analyze Russian policy in the new period?Methods: To discuss about the main idea of this article, we will try to use the qualitative analysis method of the hypothesis variables and their important indicators and show how they are related. Therefore, by studying the process of developments in Russian foreign policy from the beginning of the war in Ukraine in February 2022 to the fall of Damascus, the state of change in the country's priorities in other regions of the world and especially the Middle East, taking into account field realities, the National Security Strategy document in 2022, the Russian Foreign Policy Concept document in 2023, official statements of government organizations, statements by senior government officials, as well as field developments, we will qualitatively analyze them and their impact on the country's Middle East policy. Therefore, first, we will discuss the most important features of Russia's Middle East policy in the years 2010 to 2021. Then, we will examine the 2022 Ukrainian war and its impact on Russian foreign policy. Finally, we will conclude the discussions by analyzing Russia's Middle East policy in the period after the fall of the Syrian government from 2024.Results and discussion: The findings of this article show that Russia has transformed from an important military and political actor into a purely economic actor and this situation will continue for the coming years. Therefore, the process of expanding economic relations that began since the Ukrainian war has increased again and this issue will be the main theme of regional cooperation and interactions of this country. This change was mainly raised since the beginning of the Ukrainian war and this war became such a priority for the Russian government that it overshadowed other regions and issues. In addition to indicating the internal issues, problems and limitations in Russia for pursuing two international crises at the same time, this issue also shows that Russia's regional policy has also focused more than ever on the immediate external environment, especially what is called the Russian world. From a trans-regional and global perspective, Russia will naturally not be able to engage in more conflicts, and therefore we will witness developments not only in Russia's regional policy in the Middle East but also in the global environment.Conclusion: Despite these serious moves, Russia’s Middle East policy has been largely reactive and lacking in strategic depth. In fact, Russia’s strategic issues over the four decades since the collapse of the Soviet Union have remained largely domestic, Eurasian, and related to threats and engagement with the West. Therefore, acting in the Middle East and other regions has remained on the fringes of Russia’s main strategic issue. In the Middle East, the Kremlin’s focus has been on Iran, Saudi Arabia, Turkey, and Israel, and this situation seems likely to continue. With the fall of the Assad regime in Syria, Russia’s problems have intensified and the limited possibilities for possible military and security acting have been removed from the orbit for years. With Trump’s coming to power, there is a possibility of Russia reaching an agreement with the United States and initiating peace talks with Ukraine, and it seems that if Russia can withdraw from the Ukrainian war, it will not be involved in sensitive international issues outside the immediate Eurasian environment for a long time. Therefore, it does not seem that Russia will be involved in Middle East security games for at least ten years, and Russia’s economic relations with the countries of the region will continue. If relations between Iran and the West deteriorate over the nuclear issue and a possible war with Israel or the United States breaks out, it is unlikely that Russia will play any role other than issuing a statement condemning the aggressor and calling for diplomatic channels. Keywords: Russia, Middle East, Syria, regional balance, security strategy, economic relations مساله اصلی در این مقاله بررسی راهبرد دولت روسیه در سال‌های پس از جنگ اوکراین است که شاید مهم ترین نمود آن را بایستی در واکنش این کشور در قبال تحولات منطقه‌ای در سال های 2024 تا 2026 دریافت. بر مبنای چنین مساله ای، پرسش اصلی آن است که راهبرد خاورمیانه‌ای روسیه پس از جنگ اوکراین چگونه دگرگون شده است؟ یافته های نگارنده نشان می دهند که بازیگری روسیه از یک نقش عمدتا نظامی و سیاسی مهم به نقشی بیشتر اقتصادی تبدیل شده و برای سال‌های آینده نیز این وضعیت ادامه خواهد یافت. در واقع، ما در چهار سال اخیر، شاهد تحولی از بازی ژئوپلیتیک به نقش آفرینی ژئواکونومیک در رفتار منطقه‌ای کرملین هستیم. برای بحث در مورد ایده اصلی این مقاله کوشش خواهد شد تا از روش تحلیل کیفی متغیرهای فرضیه و شاخص های اصلی آن و مطالعه رابطه این متغیرها بهره بگیریم. سپس با بررسی روند تحولات سیاست خارجی روسیه از آغاز جنگ اوکراین در سال 2022 تا سقوط دمشق در 2024، وضعیت تغییر اولویت های این کشور در مناطق دیگر جهان و به‌ویژه خاورمیانه را با در نظر گرفتن واقعیت‌های میدانی نشان دهیم. همچنین، با نگاهی به کدهای مهم راهبردی در سند تدبیر سیاست خارجی روسیه 2023، اسناد همکاری روسیه و کشورهای دیگر همانند توافقنامه همکاری جامع و راهبردی ایران و روسیه در سال 2025، بیانیه‌های رسمی سازمان‌های دولتی، اظهارات مقامات ارشد دولتی به تحلیل کیفی آنها و تأثیرشان بر سیاست خاورمیانه‌‌ای این کشور بپردازیم. یافته این مقاله آن است که با درک بهتری از دگرگونی ژرف راهبرد روسیه می توانیم در مواردی مانند بیانیه مشترک روسیه و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در قبال جزایر ایرانی و یا بسنده کردن به برخی بیانیه‌ها و اظهارات دیپلماتیک در قبال جنگ ایران و اسراییل و امریکا انتظارات واقعی جمهوری اسلامی ایران را از همکاران شرقی تعدیل نماییم. https://irlip.um.ac.ir/article_48023_3b7585682efa3f3cb07b4e7ae6ec53d4.pdf