دانشگاه فردوسی مشهد پژوهش نامه ایرانی سیاست بین الملل 2322-3472 14 1 2026 03 18 The West and the Construction of National Interests in Iran's Foreign Policy غرب و گونه‌شناسی مفهوم منافع ملی در سیاست خارجی ایران 142 166 48016 10.22067/irlip.2026.89452.1559 FA شهروز شریعتی دانشیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران (نویسنده مسئول) 0000-0002-5254-4849 سید رامین البرزی دانشجوی دکتری گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0002-1622-5285 محسن علوی‌پور دانشیار، گروه علوم سیاسی،‌ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران. 0000-0001-7996-0538 Journal Article 2024 08 17 The constructivism paradigm places the construction of identity at its core. The definition of "friend" and "enemy" and the formation of national interests are possible based on this definition in the field of foreign policy. This article draws upon the teachings of Alexander Wendt in order to adopt an approach to constructivism. It employs an exploratory methodology, eschewing the formulation of hypotheses, with the aim of elucidating the manner in which the concept of national interests has been constructed in the minds of Iranian statesmen over the past century. The findings of this research, based on an analysis of the discourse content of a number of the most important academic works about Iran's contemporary foreign policy, demonstrate that the West is a significant factor in redefining Iran's national interests and foreign policy strategies. The question of how Iran has confronted the West in its foreign relations is a significant one. This has resulted in the development and formation of two macro-images in the collective memory of Iranian leaders regarding the West, namely, the West as "another friend" and the West as "an enemy other". This classification has led to the formation of different strategies in the history of contemporary Iran's foreign relations. The concepts of "positive nationalism" and "national independent policy" represent the identity paradigm of Iran's national interests based on friendship with the west. In contrast, the strategies of "negative balance" and "neither east nor west" exemplify the identity paradigm of Iran's national interests based on enmity with the west. چگونگی برساخت هویت، نقطه‌کانونی بن‌سازه(پارادایم) برساخت‌گرایی است و تعریف «دوست» و «دشمن» و شکل‌گیری منافع‌ملی بر مبنای این تعریف در عرصه سیاست‌خارجی ممکن می‌شود. این مقاله با اتکا به آموزه‌های «الکساندر ونت» در رهیافت «برساخت‌گرایی» و با رویکردی اکتشافی و بدون اتکا به فرضیه در پی پاسخ به این پرسش است که مفهوم منافعِ‌ملی چگونه در ذهنیت دولتمردان ایران طی یک سده گذشته برساخته شده است؟ یافته‌های این پژوهش که داده‌های آن بر مبنای تحلیل محتوای‌گفتمانی تعدادی از مهمترین آثار دانشگاهی درباره تحولات سیاست خارجی معاصر ایران گردآوری شده است، نشان می‌دهد که چگونگی فهم غرب، نقش مهمی در بازتعریف منافعِ‌ملی و راهبردهای سیاست‌خارجی ایران دارد. مقاله همچنین نشان می‌دهد چگونگی مواجهه با غرب در تاریخ روابط خارجی ایران به‌ تکوین و شکل‌گیری دو کلان‌انگاره هویتی در حافظه جمعی رهبران ایران برای فهم منافع ملی منجر شده است که یکی غرب را به مثابه «دیگریِ دوست» و دومی غرب را به مثابه «دیگریِ دشمن» ارزیابی می‌‌کند که این دوانگاری (دوست/دشمن) به شکل‌گرفتن راهبردهای متفاوت در تاریخ روابط‌خارجی ایران معاصر منجرشده است. «ناسیونالیسم‌مثبت» و «سیاست‌مستقل‌ملی»، نمودهایی از بازنمایی پاردایم هویتی منافع ملی ایران مبتنی بر «غربِ‌دوست» (سازش‌گرایی در سیاست‌خارجی) و راهبردهای «موازنه منفی» و «نه شرقی نه غربی» نمونه‌هایی از پاردایم هویتی منافع ملی ایران بر پایه «غربِ دشمن» (ستیهندگی در سیاست‌خارجی) بوده است. https://irlip.um.ac.ir/article_48016_ab226bf7dc4eccb159825803a6726f3a.pdf